PFAS vs BPA

PFAS en BPA zijn twee termen die regelmatig opduiken als het gaat om consumentenproducten, voedselverpakkingen en gezondheid. Daardoor worden ze vaak met elkaar verward. Toch gaat het om twee totaal verschillende groepen chemische stoffen met een andere samenstelling, andere toepassingen en een andere geschiedenis.

Waar PFAS vooral bekendstaat om water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen, wordt BPA voornamelijk gebruikt bij de productie van bepaalde kunststoffen en harsen. Beide stoffen hebben de afgelopen jaren veel aandacht gekregen, waardoor steeds meer producten worden verkocht als PFAS-vrij, BPA-vrij of zelfs allebei.

Maar wat betekenen deze termen precies? En moet je bij het kopen van een product vooral letten op PFAS, BPA of beide?

In dit artikel leggen we de belangrijkste verschillen uit.

Producten zonder PFAS

Wil je bewust kiezen voor producten zonder PFAS? Bekijk dan onze uitgebreide koopgidsen:

• Beste PFAS-vrije koekenpannen
• Beste PFAS-vrije wokpannen
• Beste PFAS-vrije hapjespannen
• Beste PFAS-vrije braadpannen
• Beste PFAS-vrije pannensets
• Beste PFAS-vrije drinkflessen
• Beste PFAS-vrije lunchboxen
• Beste PFAS-vrije thermosflessen

Wil je eerst meer weten over PFAS? Lees dan ook:

• Wat is PFAS?
• Wat betekent PFAS-vrij?

Wat is PFAS?

PFAS is de afkorting van per- en polyfluoralkylstoffen. Het is een verzamelnaam voor duizenden verschillende fluorhoudende stoffen.

PFAS wordt gebruikt vanwege eigenschappen zoals:

• waterafstotend;
• vetafstotend;
• vuilafstotend;
• hittebestendig;
• slijtvast.

Daardoor werd PFAS jarenlang toegepast in onder andere:

• antiaanbakpannen;
• voedselverpakkingen;
• regenkleding;
• cosmetica;
• industriële toepassingen.

Een belangrijk kenmerk van veel PFAS is dat ze zeer langzaam afbreken in het milieu.

Wat is BPA?

BPA staat voor Bisfenol A.

In tegenstelling tot PFAS is BPA geen verzamelnaam, maar één specifieke chemische stof.

BPA wordt voornamelijk gebruikt bij de productie van:

• polycarbonaatkunststof;
• epoxyharsen;
• bepaalde coatings;
• voedselverpakkingen;
• drinkflessen (vooral oudere modellen).

BPA zorgt ervoor dat kunststoffen sterk, helder en vormvast blijven.

Door de jaren heen zijn de regels voor het gebruik van BPA in producten die met voedsel in aanraking komen op verschillende punten aangescherpt. Daarom worden steeds meer producten verkocht als BPA-vrij.

PFAS en BPA zijn dus niet hetzelfde

Hoewel beide stoffen regelmatig samen worden genoemd, verschillen ze op vrijwel ieder vlak.

PFAS is:

• een verzamelnaam;
• een groep van duizenden stoffen;
• vooral bekend vanwege fluorverbindingen;
• veel gebruikt voor water- en vetafstotende eigenschappen.

BPA is:

• één afzonderlijke chemische stof;
• geen fluorverbinding;
• vooral gebruikt in bepaalde kunststoffen en coatings.

Het zijn dus twee verschillende stofgroepen met een andere chemische samenstelling.

Waar kom je PFAS tegen?

PFAS kan voorkomen in uiteenlopende producten.

Bekende voorbeelden zijn:

• antiaanbakpannen;
• airfryers;
• bakpapier;
• voedselverpakkingen;
• regenkleding;
• cosmetica;
• impregneermiddelen.

Lees ook:

• Waar zit PFAS in?
• Hoe herken je PFAS?

Waar kom je BPA tegen?

BPA werd jarenlang gebruikt in verschillende kunststofproducten.

Voorbeelden zijn:

• harde plastic drinkflessen;
• bewaardozen;
• epoxycoatings aan de binnenkant van sommige blikken;
• bepaalde keukenproducten;
• oudere kunststof voedselcontainers.

Steeds meer fabrikanten kiezen tegenwoordig voor BPA-vrije alternatieven.

Kunnen producten zowel PFAS-vrij als BPA-vrij zijn?

Ja.

Dat gebeurt steeds vaker.

Een drinkfles van roestvrij staal kan bijvoorbeeld zowel:

• geen PFAS bevatten;
• geen BPA bevatten.

Hetzelfde geldt voor veel lunchboxen, thermosflessen en bewaarbakjes.

Bekijk bijvoorbeeld:

• Beste PFAS-vrije drinkflessen
• Beste PFAS-vrije thermosflessen
• Beste PFAS-vrije lunchboxen
• Beste PFAS-vrije vershoudbakjes

Wat betekent BPA-vrij?

Wanneer een fabrikant aangeeft dat een product BPA-vrij is, betekent dit dat er geen Bisfenol A is gebruikt in het betreffende product.

Dat zegt echter niets over de aanwezigheid van PFAS.

Omgekeerd geldt hetzelfde.

Een product dat PFAS-vrij is, hoeft niet automatisch BPA-vrij te zijn.

Controleer daarom altijd de productspecificaties wanneer beide eigenschappen voor jou belangrijk zijn.

Zijn PFAS en BPA allebei schadelijk?

Rond zowel PFAS als BPA wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan.

Beide stofgroepen staan onder toezicht van nationale en internationale gezondheidsautoriteiten. Op basis van nieuwe onderzoeksresultaten worden regels en normen regelmatig aangepast.

Voor consumenten is het vooral belangrijk om:

• betrouwbare productinformatie te raadplegen;
• de aanwijzingen van de fabrikant te volgen;
• bij een nieuwe aankoop bewust te kiezen voor producten die aansluiten bij hun voorkeuren.

Hoe kun je zowel PFAS als BPA vermijden?

Volledig vermijden is niet altijd mogelijk, maar je kunt wel bewuste keuzes maken.

Denk bijvoorbeeld aan:

• kiezen voor roestvrijstalen drinkflessen;
• overstappen op PFAS-vrije pannen;
• glazen of RVS bewaarbakjes gebruiken;
• producten kopen waarbij duidelijk wordt vermeld dat ze PFAS-vrij en BPA-vrij zijn.

Meer tips lees je in:

• Hoe kun je PFAS vermijden?
• Is Teflon een PFAS?

Welke materialen bevatten meestal geen PFAS of BPA?

Er zijn verschillende materialen die van nature geen PFAS of BPA bevatten.

Denk onder andere aan:

• roestvrij staal;
• gietijzer;
• plaatstaal;
• glas;
• keramiek.

Vooral deze materialen worden steeds populairder bij consumenten die bewust willen kiezen voor alternatieven zonder fluorhoudende coatings of bepaalde kunststoffen.

Conclusie

PFAS en BPA zijn twee verschillende chemische stoffen die vaak met elkaar worden verward. PFAS is een verzamelnaam voor duizenden fluorhoudende stoffen die onder andere worden gebruikt in antiaanbaklagen en waterafstotende coatings. BPA is één specifieke stof die vooral werd toegepast in bepaalde kunststoffen en harsen.

Een product dat BPA-vrij is, is niet automatisch PFAS-vrij. Andersom geldt precies hetzelfde. Controleer daarom altijd de productspecificaties wanneer je bewust wilt kiezen voor producten zonder deze stoffen. Gelukkig zijn er tegenwoordig steeds meer alternatieven verkrijgbaar die zowel PFAS-vrij als BPA-vrij zijn.

Veelgestelde vragen

Is PFAS hetzelfde als BPA?

Nee. PFAS is een verzamelnaam voor duizenden fluorhoudende stoffen. BPA is één specifieke chemische stof.

Zit BPA in antiaanbakpannen?

BPA wordt doorgaans niet gebruikt als antiaanbaklaag. Antiaanbaklagen zijn vaak gebaseerd op andere materialen, zoals PTFE.

Is een BPA-vrije drinkfles automatisch PFAS-vrij?

Nee. BPA-vrij zegt alleen iets over de afwezigheid van Bisfenol A. Controleer altijd ook of de fabrikant vermeldt dat het product PFAS-vrij is.

Kan een product zowel PFAS-vrij als BPA-vrij zijn?

Ja. Veel moderne drinkflessen, lunchboxen en bewaarbakjes worden zonder beide stoffen geproduceerd.

Welke materialen zijn goede alternatieven?

Roestvrij staal, glas, gietijzer, plaatstaal en keramiek zijn populaire materialen voor consumenten die producten zonder PFAS of BPA zoeken.

Waar moet ik op letten bij een aankoop?

Controleer de productspecificaties en let op duidelijke vermeldingen zoals “PFAS-vrij” en “BPA-vrij”. Zo weet je beter welke materialen en coatings zijn gebruikt.