Deze website bevat affiliate links. Als Amazon-partner verdien ik aan kwalificerende aankopen.
PFAS komt veel vaker voor dan de meeste mensen denken. Hoewel de meeste mensen de stofgroep kennen van antiaanbakpannen, wordt PFAS al tientallen jaren gebruikt in duizenden consumentenproducten en industriële toepassingen. De water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen maakten deze stoffen bijzonder populair, waardoor ze terechtkwamen in alles van regenkleding tot voedselverpakkingen.
De laatste jaren is de aandacht voor PFAS sterk toegenomen. Niet alleen omdat deze stoffen nauwelijks afbreken, maar ook omdat ze inmiddels zijn aangetroffen in bodem, water, dieren en mensen. Daardoor vragen steeds meer consumenten zich af waar PFAS precies in zit en welke producten zij eventueel kunnen vervangen.
In dit artikel ontdek je waar PFAS voorkomt, waarom deze stoffen zo veel gebruikt werden en welke PFAS-vrije alternatieven beschikbaar zijn.
PFAS-vrije alternatieven
Wil je producten zonder PFAS gebruiken? Bekijk dan ook onze uitgebreide koopgidsen:
- Beste PFAS-vrije koekenpannen
- Beste PFAS-vrije wokpannen
- Beste PFAS-vrije hapjespannen
- Beste PFAS-vrije braadpannen
- Beste PFAS-vrije pannensets
- Beste PFAS-vrije airfryers
- Beste PFAS-vrije bakpapieren
- Beste PFAS-vrije siliconen bakmatten
- Beste PFAS-vrije keukengerei
Wil je meer weten over verschillende materialen? Lees dan ook:
- RVS pannen zonder PFAS
- Keramische pannen zonder PFAS
- Gietijzeren pannen zonder PFAS
- Stalen pannen zonder PFAS
Waarom wordt PFAS in zoveel producten gebruikt?
PFAS werd ontwikkeld vanwege unieke eigenschappen die met andere materialen moeilijk te bereiken zijn. De stoffen zijn bestand tegen hoge temperaturen, stoten water en vet af en zijn zeer slijtvast.
Hierdoor werden ze jarenlang gebruikt om producten:
- waterafstotend te maken;
- vetbestendig te maken;
- makkelijker schoon te maken;
- beter bestand te maken tegen hitte;
- langer mee te laten gaan.
Juist deze voordelen zorgden ervoor dat PFAS in duizenden toepassingen terechtkwam.
Wil je eerst weten wat PFAS precies is? Lees dan ons uitgebreide artikel Wat is PFAS?.
PFAS in de keuken
Voor veel huishoudens is de keuken de plek waar je het vaakst met PFAS in aanraking kunt komen.
Antiaanbakpannen
Jarenlang werden veel koekenpannen, wokpannen en hapjespannen voorzien van een fluorhoudende antiaanbaklaag. Daardoor hoefde je minder olie of boter te gebruiken en was de pan eenvoudiger schoon te maken.
Gelukkig zijn er tegenwoordig uitstekende alternatieven verkrijgbaar.
Bekijk bijvoorbeeld:
- Beste PFAS-vrije koekenpannen
- Beste PFAS-vrije wokpannen
- Beste PFAS-vrije hapjespannen
- Beste PFAS-vrije braadpannen
Airfryers en keukenapparaten
Ook sommige airfryers, contactgrills, tosti-ijzers en wafelijzers beschikken over een antiaanbaklaag waarin PFAS kan zijn verwerkt.
Meer weten?
- Beste PFAS-vrije airfryers
- Beste PFAS-vrije contactgrills
- Beste PFAS-vrije tosti-ijzers
- Beste PFAS-vrije wafelijzers
Bakpapier en bakaccessoires
Vetwerend bakpapier wordt soms behandeld om vet en vocht tegen te houden. Tegenwoordig zijn er steeds meer alternatieven zonder PFAS beschikbaar.
Lees ook:
Keukengerei
Ook spatels, bakvormen en ander keukengerei kunnen coatings bevatten.
Bekijk onze gids:
PFAS in voedselverpakkingen
Voedselverpakkingen moesten jarenlang bestand zijn tegen vet en vocht. Daarom werden sommige verpakkingen behandeld met PFAS.
Voorbeelden zijn:
- fastfoodverpakkingen;
- popcornzakken voor de magnetron;
- pizzadozen;
- bakjes voor afhaalmaaltijden;
- sandwichwikkels.
Steeds meer fabrikanten stappen inmiddels over op PFAS-vrije alternatieven.
PFAS in kleding
Veel waterafstotende kleding werd jarenlang behandeld met fluorhoudende coatings.
Vooral bij:
- regenjassen;
- ski-jassen;
- wandelkleding;
- outdoorbroeken;
- waterdichte schoenen.
Lees meer in:
PFAS in cosmetica
Ook cosmetica kan PFAS bevatten. Fabrikanten gebruiken bepaalde fluorverbindingen om producten beter smeerbaar, waterbestendig of langduriger houdbaar te maken.
PFAS kan voorkomen in onder andere:
- mascara;
- foundation;
- concealer;
- lipproducten;
- oogschaduw.
Lees verder:
PFAS in tandpasta
Hoewel niet iedere tandpasta PFAS bevat, zijn in sommige producten fluorhoudende verbindingen aangetroffen.
Meer hierover lees je in:
PFAS in voedsel
PFAS wordt meestal niet bewust aan voedsel toegevoegd. De stoffen kunnen echter in voedsel terechtkomen doordat bodem, water of dieren vervuild zijn.
Blootstelling kan plaatsvinden via:
- vis;
- schaal- en schelpdieren;
- eieren;
- bepaalde groenten;
- drinkwater.
Lees meer:
PFAS in drinkwater
Drinkwater voldoet in Nederland en België aan wettelijke normen, maar op sommige locaties worden wel meetbare hoeveelheden PFAS aangetroffen.
Deze stoffen kunnen afkomstig zijn uit:
- industriële lozingen;
- vervuilde bodem;
- oppervlaktewater;
- historische vervuiling.
Meer informatie vind je in:
PFAS in meubels en woninginrichting
PFAS werd ook gebruikt om meubels beter bestand te maken tegen vocht en vuil.
Denk bijvoorbeeld aan:
- banken;
- tapijten;
- vloerbedekking;
- bekleding;
- impregneermiddelen.
Hoewel deze toepassingen minder zichtbaar zijn, kunnen ze bijdragen aan de totale aanwezigheid van PFAS binnenshuis.
Waarom zit PFAS tegenwoordig overal?
Tijdens tientallen jaren van productie en gebruik zijn PFAS in het milieu terechtgekomen.
Omdat de stoffen nauwelijks afbreken, verspreiden ze zich langzaam via:
- lucht;
- regenwater;
- rivieren;
- grondwater;
- landbouwgrond.
Daardoor worden inmiddels zelfs op afgelegen locaties meetbare concentraties gevonden.
Kun je PFAS volledig vermijden?
Volledig vermijden is vrijwel onmogelijk. PFAS is inmiddels wereldwijd aanwezig in het milieu.
Wel kun je de blootstelling mogelijk beperken door bewust te kiezen voor producten zonder PFAS.
Lees daarom ook:
Voor veel mensen begint dat met het vervangen van oude pannen of keukenaccessoires wanneer deze aan vervanging toe zijn.
Conclusie
PFAS werd jarenlang gebruikt in een enorme verscheidenheid aan producten. Van antiaanbakpannen en bakpapier tot cosmetica, regenkleding en voedselverpakkingen: de kans is groot dat vrijwel iedereen dagelijks met PFAS in aanraking komt.
Gelukkig verschijnen er steeds meer hoogwaardige alternatieven zonder PFAS. Door je bewust te verdiepen in materialen en producten kun je stap voor stap kiezen voor alternatieven die zonder deze fluorhoudende stoffen zijn geproduceerd.
Veelgestelde vragen
Waar zit PFAS het meest in?
PFAS komt onder andere voor in antiaanbakpannen, voedselverpakkingen, cosmetica, regenkleding, bakpapier en sommige keukenapparaten.
Zit PFAS alleen in pannen?
Nee. PFAS wordt ook gebruikt in kleding, make-up, tandpasta, meubels, voedselverpakkingen en diverse industriële toepassingen.
Zit PFAS in drinkwater?
Op sommige locaties worden meetbare hoeveelheden PFAS aangetroffen. Drinkwaterbedrijven controleren het drinkwater en moeten voldoen aan wettelijke normen.
Zit PFAS in voedsel?
Ja. PFAS kan via vervuilde bodem of water in voedsel terechtkomen. Vis, schaal- en schelpdieren en eieren kunnen hogere concentraties bevatten.
Hoe herken je producten met PFAS?
Dat is niet altijd eenvoudig. Controleer de productspecificaties of kies bewust voor producten die expliciet als PFAS-vrij worden verkocht.
Welke producten kun je als eerste vervangen?
Veel mensen beginnen met antiaanbakpannen, bakpapier, keukenapparatuur en keukengerei. Hiervoor zijn tegenwoordig veel kwalitatieve PFAS-vrije alternatieven verkrijgbaar.
