Hoe komen PFAS in ons eten terecht?

PFAS wordt niet bewust aan voedsel toegevoegd, maar toch kunnen deze stoffen in uiteenlopende voedingsmiddelen worden aangetroffen. Dat komt doordat PFAS zich in de loop der jaren heeft verspreid in bodem, oppervlaktewater en het milieu. Planten, dieren en vissen kunnen hierdoor in aanraking komen met PFAS, waarna kleine hoeveelheden uiteindelijk in de voedselketen terecht kunnen komen.

Dat betekent niet dat ieder voedingsmiddel PFAS bevat of dat je bepaalde producten volledig moet vermijden. Wel is het goed om te begrijpen hoe PFAS in voeding terechtkomt, welke voedingsmiddelen relatief vaker worden onderzocht en wat je zelf kunt doen om je blootstelling zo laag mogelijk te houden.

In dit artikel leggen we uit hoe PFAS in voeding terechtkomt, welke factoren een rol spelen en hoe je bewuste keuzes kunt maken in de keuken.

Producten die helpen om zonder PFAS te koken

Wanneer je bewust bezig bent met voeding, is het logisch om ook te kijken naar de materialen waarmee je kookt, bewaart en serveert. Hieronder vind je een selectie van PFAS-vrije producten die goed aansluiten bij dit onderwerp:

• Beste PFAS-vrije koekenpannen
• Beste PFAS-vrije pannensets
• Beste PFAS-vrije snijplanken
• Beste PFAS-vrije keukengerei
• Beste PFAS-vrije vershoudbakjes
• Beste PFAS-vrije lunchboxen
• Beste PFAS-vrije broodroosters
• Beste PFAS-vrije rijstkokers
• Beste PFAS-vrije multicookers
• Beste PFAS-vrije waterkokers
• Beste PFAS-vrije frituurpannen
• Beste PFAS-vrije drinkflessen

Wil je eerst meer weten over PFAS? Lees dan ook:

• Wat is PFAS?
• Waar zit PFAS in?
• Hoe kun je PFAS vermijden?

Hoe komt PFAS in voeding terecht?

PFAS wordt meestal niet tijdens de productie aan voedsel toegevoegd. De stoffen komen vooral via het milieu in de voedselketen terecht.

Wanneer bodem, rivieren of grondwater vervuild raken, kunnen planten en dieren hiermee in aanraking komen. Ook vissen en andere waterdieren kunnen PFAS opnemen uit hun leefomgeving.

Daarom kunnen kleine hoeveelheden PFAS uiteindelijk aanwezig zijn in verschillende voedingsmiddelen.

Welke voedingsmiddelen worden het vaakst onderzocht?

Wetenschappelijke onderzoeken richten zich vooral op voedingsmiddelen die van nature meer contact hebben met water of zich hoger in de voedselketen bevinden.

Voorbeelden zijn:

• vis;
• schaal- en schelpdieren;
• eieren;
• orgaanvlees;
• bepaalde vleessoorten;
• melk en zuivel;
• groenten uit vervuilde gebieden.

Dat betekent niet dat deze producten altijd verhoogde concentraties bevatten. De hoeveelheid PFAS kan sterk verschillen per regio, productiewijze en herkomst.

PFAS in vis

Vis krijgt vaak extra aandacht in onderzoeken naar PFAS. Dat komt doordat oppervlaktewater vervuild kan raken en sommige vissoorten PFAS uit hun leefomgeving kunnen opnemen.

De concentraties verschillen sterk tussen:

• zoetwatervis en zeevis;
• verschillende vissoorten;
• de herkomst van de vis;
• de kwaliteit van het water waarin de vis leeft.

Vis blijft tegelijkertijd een belangrijke bron van voedingsstoffen. Daarom adviseren gezondheidsinstanties doorgaans een gevarieerd voedingspatroon te volgen in plaats van bepaalde voedingsmiddelen volledig te vermijden.

PFAS in eieren

Ook eieren worden regelmatig onderzocht op de aanwezigheid van PFAS.

Vooral eieren van hobbykippen die scharrelen op vervuilde grond hebben de afgelopen jaren aandacht gekregen. Kippen pikken in de bodem en kunnen zo PFAS opnemen wanneer de grond verontreinigd is.

Commerciële eieren worden eveneens gecontroleerd, maar de situatie verschilt per locatie en producent.

PFAS in groenten en fruit

Planten kunnen PFAS opnemen uit de bodem of via irrigatiewater.

De mate waarin dit gebeurt, hangt af van verschillende factoren, waaronder:

• de bodemkwaliteit;
• het type gewas;
• de concentratie PFAS in de bodem;
• de waterkwaliteit.

Voor de meeste groenten en fruit geldt dat de voordelen van een gevarieerd voedingspatroon ruim opwegen tegen de mogelijke aanwezigheid van zeer kleine hoeveelheden PFAS.

PFAS in vlees en zuivel

Ook landbouwhuisdieren kunnen via voer, drinkwater of bodem in aanraking komen met PFAS.

Daardoor worden soms kleine hoeveelheden aangetroffen in:

• rundvlees;
• varkensvlees;
• kip;
• melk;
• kaas.

De concentraties verschillen sterk en worden onder andere beïnvloed door de omgeving waarin dieren worden gehouden.

PFAS via voedselverpakkingen

Niet alleen het voedsel zelf kan een rol spelen.

Sommige voedselverpakkingen werden jarenlang behandeld met PFAS om vet en vocht tegen te houden.

Voorbeelden zijn:

• fastfoodverpakkingen;
• popcornzakken voor de magnetron;
• pizzadozen;
• bakjes voor afhaalmaaltijden;
• sandwichwikkels.

Steeds meer producenten stappen tegenwoordig over op PFAS-vrije alternatieven.

Heeft koken invloed op PFAS?

De aanwezigheid van PFAS in voedsel wordt niet veroorzaakt door het koken zelf.

Wel kiezen steeds meer consumenten ervoor om te koken met materialen zonder fluorhoudende antiaanbaklaag.

Populaire alternatieven zijn:

• roestvrij staal;
• gietijzer;
• plaatstaal;
• keramische coatings zonder PFAS.

Lees ook:

• RVS pannen zonder PFAS
• Keramische pannen zonder PFAS
• Gietijzeren pannen zonder PFAS
• Stalen pannen zonder PFAS

Kun je PFAS in voeding vermijden?

Volledig vermijden is vrijwel onmogelijk.

PFAS is inmiddels wereldwijd aanwezig in het milieu en daardoor ook in delen van de voedselketen.

Wel kun je bewust omgaan met je totale blootstelling door:

• gevarieerd te eten;
• producten uit betrouwbare bronnen te kopen;
• bewust te kiezen voor PFAS-vrije keukenproducten;
• voedsel niet onnodig in oude of beschadigde antiaanbakpannen te bereiden.

Lees ook:

• Hoe herken je PFAS?
• Wat betekent PFAS-vrij?

Moet je bepaalde voedingsmiddelen vermijden?

Voor de meeste mensen is daar geen aanleiding voor.

Voedingsautoriteiten adviseren over het algemeen om gevarieerd te eten. Een gevarieerd voedingspatroon verkleint de kans dat je langdurig veel van één specifieke bron binnenkrijgt en zorgt tegelijkertijd voor een goede inname van belangrijke voedingsstoffen.

Wanneer er lokaal sprake is van verhoogde PFAS-concentraties, kunnen overheden specifieke adviezen geven voor bepaalde gebieden of producten.

Conclusie

PFAS kan via bodem, water en het milieu in de voedselketen terechtkomen. Daardoor kunnen kleine hoeveelheden aanwezig zijn in uiteenlopende voedingsmiddelen, zoals vis, eieren, vlees en groenten. De concentraties verschillen echter sterk per product en per regio.

Voor de meeste mensen is een gevarieerd voedingspatroon de beste keuze. Daarnaast kun je jouw totale blootstelling mogelijk beperken door bewust te kiezen voor PFAS-vrije keukenproducten, voedsel op te slaan in geschikte materialen en producten te kopen van betrouwbare producenten.

Veelgestelde vragen

Zit PFAS in voedsel?

Ja. Kleine hoeveelheden PFAS kunnen via bodem, water en het milieu in verschillende voedingsmiddelen terechtkomen.

In welke voeding komt PFAS het vaakst voor?

PFAS wordt onder andere onderzocht in vis, schaal- en schelpdieren, eieren, vlees, zuivel en sommige groenten.

Moet ik stoppen met het eten van vis?

Nee. Vis blijft een belangrijk onderdeel van een gezond voedingspatroon. Gezondheidsinstanties adviseren meestal om gevarieerd te eten.

Kan PFAS via voedselverpakkingen in aanraking komen met eten?

Sommige oudere vetwerende voedselverpakkingen bevatten of bevatten vroeger PFAS. Steeds meer producenten gebruiken tegenwoordig alternatieven.

Helpt koken in een PFAS-vrije pan?

Een PFAS-vrije pan voorkomt dat je kookt met een fluorhoudende antiaanbaklaag en is voor veel consumenten een bewuste keuze.

Hoe kan ik mijn blootstelling aan PFAS via voeding beperken?

Door gevarieerd te eten, producten uit betrouwbare bronnen te kiezen en waar mogelijk gebruik te maken van PFAS-vrije keukenproducten en bewaarmaterialen.